Wanneer ben je medeplichtig? Dan gaat het bij mij niet om een juridisch juist antwoord, wel om een antwoord binnen de sociale context. Wanneer ben je sociaal gezien medeplichtig aan fout én goed?

Volgende week ben ik in Berlijn bij de 13^e Biënnale van Berlijn en deze week stond in het teken van mijn voorbereiding. De biënnale heeft de titel das flüchtige weitergeben, het (voort)vluchtige doorgeven. De Engelse titelvertaling legt de nadruk meer op de voortvluchtige, de Duitse oorspronkelijke titel zit meer op het vluchtige.

Met dat vluchtige refereert curator Zasha Colah aan de kunstenaarspraktijk waarin het kunstwerk iets vluchtigs heeft. De boodschap is niet te vangen met één concreet verhaal, er zit een dubbele betekenis in of het werk verdwijnt als de maker stopt met handelen.

Wanneer jij de boodschap begrijpt, dan is die boodschap ook voor jouw bedoelt. En wat ga jij dan doen met die boodschap? Doorgeven, vasthouden en later vertellen, verzwijgen? Dit vragenspel speelt Colah samen met de makers die zij heeft geselecteerd voor deze kunstexpositie. Het vluchtige doorgeven.

Zij vertelt over het werk van Major Nom en zijn theaterstuk waarmee de acteurs de wet overtraden met hun performance. Alleen deden zij dat pas, als er publiek was bij hun voorstelling. De interactie met het publiek in combinatie met hun specifieke handeling en de reactie van het publiek, dat is de specifieke overtreding. Het publiek is medeplichtig aan de overtreding. Wat doe je dan als uitvoerder van de wet? Houd je de makers én het publiek aan, alleen de makers of alleen het publiek of geen van beiden?

En als je dus niets doet, leeft de wet dan nog? Want de wet leeft alleen met de handhaving die daaraan verbonden is. De hele expositie speelt met het concept van de wet, handhaving en de wet als een sociaal contract binnen de samenleving. Als je de wet negeert, dan is deze er niet. Als je de wet niet handhaaft, dan is deze er niet.

Een intrigerende hersenkraker, terwijl ondertussen in de wereld werkelijk gespeeld wordt met de wet. Wanneer en voor wie geldt de wet? En als de wet een sociaal contract is, maar ik heb niets getekend, geldt die wet dan wel voor mij? Wat als de wet wel legaal is binnen het wetsysteem, maar daarmee een illegale macht of onderdrukkende regels handhaaft? Is deze dan geldig of moeten wij deze negeren?

En zijn wij nu, doordat ik deze informatie en hersenspinsels met jou deel, medeplichtig aan het bevragen van de wet? Als iemand de wet ontkent, en wij laten dat gebeuren, zijn wij dan medeplichtig? En als iemand kwaad wordt aangedaan, omdat wij de wet hanteren, zijn wij dan medeplichtig? Tot hoever zijn wij sociaal gezien (mede)verantwoordelijk voor iemands daden? Gelukkig zit dit nu nog (net) in de kunstwereld, hopelijk kunnen wij dat daar houden.