Met het Neoclassicisme in de 18^e eeuw komt de Franse architect Jacques-Germain Soufflot met de zinsnede: ‘Regels zijn smaak en smaak zijn regels. De smaak vormt hen en zij vormen de smaak.’ Smaak en zijn regels, zijn iets dat wij samen creëren. Zo kun je smaak ook vergelijken met de postmoderne kijk op de waarheid. Die ziet de waarheid iets dat wij ook samen construeren. Is de waarheid dan ook een smaak, opgebouwd uit meerdere regels en kunnen meerdere waarheden naast elkaar bestaan?

Lekker filosofisch thema, deze waarheid. Het is een uitvloeisel van allerlei gedachten, nieuwsberichten en bezoeken die ik deze weken heb meegemaakt. Beginnend met het bezoek van Willem-Alexander, Máxima en Rob Jetten in Washington DC. Want wat zeg je tijdens een diner tegen iemand wiens waarheid zo anders en veranderlijk is? Houd je vast aan jouw eigen normen, waarden en waarheid of geef je de ander de ruimte om zijn of haar wereldvisie toe te lichten?

Die vraag sloot aan op een gesprek dat Ralph en ik voerden met twee kunstenaars, Isaiah Lopez en Russell Watson uit de Verenigde Staten afgelopen weekend tijdens een rondleiding door de expositie TECHNO-ANCESTRALITY in BAK en IMPAKT in Utrecht. Zij spraken hun verbazing uit over de beperkte aandacht in het Nederlandse onderwijs over het Amerikaanse slavernijverleden. Lopez benoemde Nederland als de brenger van het probleem dat slavernij is. Dat die kennis hier zo ontbreekt, vond Watson bevreemdend. In hun relaas was de waarheid die zij ervoerden de waarheid voor iedereen. Voor hen was het ondenkbaar dat Nederlanders zich kunnen ontkoppelen van het slavernijverleden.

Hun werk hing in dezelfde expositie als het werk van Volupsa Jarpa. Ook zij was aanwezig en ik vertelde haar dat ik haar werk Altered Views in Venetië in 2019 zo waardeerde. Centraal in haar werk destijds stond de lynchpartij van de gebroeders De Witt in Den Haag in 1672. Dit was de spiegel die zij gebruikte om ons te laten ervaren hoe het is om door een echte buitenstaander aan de hand van één gebeurtenis beoordeeld te worden. Dat was hoe de Europese ontdekkingsreiziger andere culturen analyseerden en veroordeelden als barbaars. In onze geschiedenisboeken worden wij niet als barbaren betiteld, wel wordt de lynchpartij als barbaars gezien. Aan de hand van een gebeurtenis ziet de ene waarheid de gehele groep als barbaars, de andere waarheid puur de gebeurtenis. Een gebeurtenis, twee conclusies.

Postmoderne antropologen zien waarheid als een culturele constructie, gevormd met een set van afspraken, regels en een overeengekomen manier van aantonen van de waarheid. Daarmee komt de analyse van Soufflot over smaak, dichter bij de analyse van waarheid. En kun je het echte verhaal over de ander vinden, als je vanuit jouw eigen waarheid de ander onderzoekt? Jarpa laat al zien welke gevolgen dit kan hebben. Isaiah Lopez wil met zijn werk The Long Form of Us de gevoelens, ervaringen en zienswijzen van zijn tot slaaf gemaakte voorouders vastleggen. En ik vroeg mij af of dit wel kan met Westerse middelen als wereldkaarten, vrachtlijsten, tekeningen en eigentijdse verslagen van slavenhandelaren? In hoeverre kunnen we hun ervaringen vangen als zij de wereld geheel anders zien en beleven dan wij?

Maurits de Bruijn sprak een paar weken geleden over de donkere kant van het Verlichtingsdenken. Degenen die niet dachten in de lijn van de Verlichting, werd weggezet als minder, waarbij het vernietigen van deze mensen als optie werd gezien. Hij verbond dit aan Gaza. Tijdens een kringgesprek met onze reisgroep in Berlijn bracht Zasha Colah, curator van de 13^e biënnale van Berlijn, het concept terrorist naar voren. Nu wordt veel wetgeving geïntroduceerd waarbij specifieke groepen of gedrag in vage omschrijvingen tot terroristisch of terrorist worden verklaard. Waarmee de mensen in kwestie buiten de wet worden geplaatst, hun aanwezigheid zelf al strafbaar is en zij geen rechten hebben om zichzelf te verdedigen.

Zodoende wordt onze waarheid niet bevraagd en kunnen we keurig verantwoorden dat wij ons houden aan de ideeën en waarheden van het Westerse wereldbeeld. Om ondertussen deze volledig met voeten te treden onder het mom van de bescherming van de eigen bevolking. Smaak is een set aan regels, de waarheid een set aan regels en wetten. Val je buiten de wet, dan ben je mens af. Wanneer het gaat over kunst en architectuur bestaan verschillende smaken prima naast elkaar. Wanneer het beeld van waarheid zo gekneed wordt dat mensen geen bestaansrecht meer hebben, dan is dat mijn waarheid niet meer.