Veilig in het licht
Iedereen is nu te zien
Angst voor de schaduw
Een haiku die ik vorig jaar schreef. Toen stonden vele berichten in de krant over de onveilige straten en vrouwen die werden aangerand, verkracht en vermoord. Meer verlichting op straat was het meest creatieve idee dat er werd geopperd. Als je sarcasme leest in de voorgaande zin, dan lees je dit terecht. Dat er gezocht wordt naar oplossingen is natuurlijk zeer positief en aan te moedigen. Maar met architectuur en stedenbouw kunnen we niet alle risico’s wegontwerpen.
Veiligheid op straat kan op meer manieren geregeld worden. Een daarvan is meer ogen op straat. Dat hoeven niet meer agenten te zijn. Wij als buurtbewoners zijn ook die ogen. In het ontwerp worden daarom ramen specifiek op de straat gericht. Mocht er iets gebeuren, dan zijn er mensen die dit zien en mogelijk ook kunnen helpen. Bellen met de hulpdiensten bijvoorbeeld.
Later bleek dat strakke rechte gevels minder levendigheid op straat brengen. Mensen gaan snel voorbij aan de gevel en voelen weinig verbinding met de bewoners. Een oplossing is de erker. Deze uitstekende delen in een woning zorgen dat je iets meer de straat opkomt met jouw huis en daardoor nog meer kunt zien. En wij kunnen ook iets beter naar binnen kijken. Mogelijk vinden we hierdoor vertrouwen onderling.
Vervolgens bleek dat bij veel appartementenblokken en flats de woningen pas op de eerste verdieping starten. De begane grond is in gebruik als centrale hal, fietsenstalling of kantoorruimte. ’s Avonds is er daardoor minder een directe verbinding met de straat en de woning. Daarom zie je nu vaker appartementen op de begane grond die vensters hebben vanaf de vloer tot aan het plafond.
En toen zag je ook iets anders heel veel vanaf de straat: gordijnen achter de ramen. Ik weet niet of je hier eerder op gelet hebt, maar de hoeveel gordijnen, luxaflex, plakplastic en andere vormen van raambekleding die aanwezig zijn. En vooral bij huizen waar je makkelijk naar binnen kijkt. Die dicht op de straat staan (kleine of geen voortuin), waarbij de inkijk groot is of waar veel mensen voorbij komen. Daar zitten de gordijnen. En opvallend: ik dacht eerst dit is cultuurgebonden. Maar nee, ongeacht culturele achtergrond schermen we ons privé af. En nog opvallender, juist zij die zich kwetsbaar voelen, sluiten zich meer af dan anderen.
Dus een andere haiku kan zijn:
Geen gevaar op straat
Want ramen met gordijnen
Houden dit uit zicht
We kunnen veel doen met licht, ramen en ontwerp in de stad. Ik denk dat we veel meer baad hebben bij een grootschalige cultuurverandering. Want de huidige architectuurpraktijk laat namelijk één ding goed zien. Daar waar een gemeenschap zich sterk met elkaar verbonden voelt, zorgen zij samen voor een fijne en veilige leefomgeving.